Oma's overbelast door kleinkinderen

04-09-17

Oma's die lichamelijk uitgeput zijn door de zorg voor hun kleinkinderen: in haar spreekkamer ziet Angela Maas, hoogleraar vrouwencardiologie, ze de laatste jaren steeds vaker. Met oppassen op de kleinkinderen is niets mis, zegt Maas – maar het moet natuurlijk niet ten koste gaan van je gezondheid.

Als je boven de zestig bent, kom je in een levensfase waarin je vaker te maken krijgt met gezondheidsproblemen, zegt Maas (foto rechts), verbonden aan het Radboudumc in Nijmegen. "Dan is het niet altijd even verstandig om 's ochtends om half vijf achter het stuur te kruipen om, vóór de files uit, een dagje te kunnen gaan zorgen voor je kleinkinderen aan de andere kant van het land."
Oma en opa structureel ingezet

Het is maar één van de verhalen die ze de afgelopen jaren in de praktijk te horen kreeg. "Tien jaar geleden was het geen onderwerp. Tegenwoordig hoor ik er elke week wel iets over." Het is een illustratie, zegt ze, van de verschoven verhoudingen tussen kinderen en hun ouders. Jonge ouders zien het steeds minder als probleem om opa en oma structureel in te schakelen voor de zorg voor de (klein-) kinderen.

Op zichzelf is daar niets mis mee, benadrukt Maas. "Er zullen veel grootouders zijn die zo'n taak met enorm veel plezier op zich nemen." Maar ze ziet te veel gevallen waarin grootouders geen grenzen durven te stellen, terwijl hun kinderen maar weinig oog hebben voor de gezondheidsproblemen die het ouder worden met zich meebrengt. "Die vinden het vanzelfsprekend dat hun ouders altijd maar klaarstaan."
Huilend in de spreekkamer

Mensen die de zestig, zeventig gepasseerd zijn, starten 's ochtends vaak wat langzamer op, zegt de cardioloog. "Ze kunnen wat minder makkelijk uit de voeten met stress, ze zijn in veel opzichten wat minder flexibel. Iedereen die ouder wordt, merkt dat daar een ander tempo van leven bij hoort. Dat je misschien wat vaker een offday hebt, dat je wat vaker tijd voor jezelf moet nemen."

De stress van het parttime zorgen voor de kleinkinderen kan er dan soms simpelweg niet bij. "Ik zie overbelaste oma's die last hebben van een hoge bloeddruk. Die kan weer leiden tot hartritmestoornissen, of erger. Soms zitten ze huilend in de spreekkamer. Dat kan de bedoeling toch niet zijn?"
Gezond ouder worden

Maas kan het maar moeilijk rijmen met de aandacht die tegenwoordig uitgaat naar het gezond ouder worden. "Dat wordt ontzettend gepromoot, en terecht. Maar wie gezond ouder wil worden, moet ook de tijd hebben om daarin te investeren. Om dan in de file te gaan staan om op je kleinkind te passen: dat heeft natuurlijk een averechts effect."

Dat opa en oma hun kinderen niet willen teleurstellen, is volgens Maas één van de oorzaken. "Ze kunnen moeilijk nee zeggen. En ze vinden het moeilijk om erover te beginnen. Als ze eenmaal in het stramien zitten, zeggen ze niet snel: die ene dag oppassen in de week, dat lukt me niet meer."
Geen morele verplichting

Daarom is het ook een taak van de kinderen, zegt de cardioloog, om te kijken of ze hun ouders niet overbelasten. "Niet alle opa's en oma's zijn even gezond. Daar moeten kinderen rekening mee houden. Bovendien: een gezin stichten is toch de verantwoordelijkheid van die kinderen zelf. Het is niet vanzelfsprekend dat grootouders daar een taak in te vervullen hebben."

Het moet ook vooral geen morele verplichting worden, vindt Maas. "Je moet niet generaliseren: natúúrlijk zijn er grootouders die het fantastisch vinden. Maar er moet begrip zijn voor mensen die zeggen: ik kan het niet opbrengen. Dat betekent heus niet dat je minder van je kleinkinderen houdt."

Bron: RTL Nieuws